Yunan Mitolojisine Göre Her Şeyin Başlangıcı, Kaos ve Yaratılış

Yunan mitolojisine göre her şeyin başlangıcında Kaos vardır. Kaos, Yunan yaratılış mitlerinde evrenin veya kozmosun yaratılmasından önceki boşluk durumuna denir. Dünya, gökyüzü ve denizler daha yokken evrenin tüm unsurları bir aradaydı ve bu birliğe Kaos deniyordu. Kaos son derece dağınık, biçimsiz bir boşluktu ama içinde düzenli bir evrenin tohumlarını barındırıyordu.

Chaos by George Frederic Watts

Popüler bir söylenceye göre isimsiz bir güç (kimileri ona yaratıcı diyor.) dünyaya ilk şeklini verdi. Yaratıcı suyun gerekli yerlerde toplanmasını sağladı; sonra dağları oluşturdu, ovaları düzledi, vadileri açtı, ormanları, kayalıkları ve bereketli toprakları serpiştirdi. Sonra sıra gökyüzüne geldi. Yaratıcı havayı boş bir örtü gibi yaydı. Sonra bulutları, gök gürültülerini, şimşekleri ve rüzgarları ekledi. Yıldızları ise karanlıklardan çekip aldı. Gökyüzünü ve Dünya’yı düzene soktuktan sonra yaratıcı, canlıları yarattı. Denizlere, havaya ve karaya hayvanları ekledi. O dönemde henüz tüm hayvanlar yaratılmamıştı; insanlar hala ortada yoktu.

Başka söylencelere göre de bu farklıdır. En başta kaos, boşluk vardı. Bu boşluktan ilkin Gaia doğar. Gaia’nın uykusunda doğurduğu söylenen Uranus annesiyle çiftleşerek (evet, klasik mitolojide akrabalar arası ilişkiye izin var.) dünyanın geri kalan unsurlarını, denizleri, ormanları ve hayvanları yarattı. Sonrasında ölüler ülkesinin en derin yeri Tartaros (Yunan mitolojisine göre Cehennemdir.); daha sonra Eros; sonra yeraltı karanlığını simgeleyen Erebos ve yeryüzü karanlığı simgeleyen Nyks (Gece) doğar.

Hesiodos (Antik Yunanistandan bir filozof. MÖ 750-650 yılları arasında yaşadığı düşünülmektedir.) Thegonia’sında şöyle anlatır Khaos ve sonrasında olanları:

Khaos’tu hepsinden önce var olan
sonra geniş göğüslü Gaia, Ana Toprak,
sürekli, sağlam tabanı bütün ölümsüzlerin,
onlar ki tepelerinde otururlar karlı
Olympos’un,
ve yol yol toprağın dibindeki karanlık
Tartaros’ta…
Khaos’tan Erebos ve kara Gece doğdu,
Gecedense Esir ve Günışığı doğdu,
Erebos’la sevişip birleşmesinden.

İnsanın Doğuşu

İnsanoğlunun yaradılışıyla ilgili eski söylencelerde çoğu kez bu muazzam işi Prometheus’un başardığı ileri sürülür. Prometheus bir Titan ve Gaia’nın çok sayıdaki torunlarından biriydi. Prometheus, öteki kardeşleri gibi, tanrısal düzene kafa tutmuş, karşı çıkmış ne var ki öteki kardeşlerinden farklı olarak sonunda insanoğlunu yaratarak ve onlara ateşi (yaratıcılığı, bilimi, uygarlığı) vererek bu düzeni değiştirmeyi başarmıştır.

Efsaneye göre Prometheus kil ve sudan yaptığı çamurdan bedene hayat soluğunu üfler. Toprak ve kili, su ile kardı ve tanrıları andıran insan şekilleri oluşturdu. Öte yandan ilk insan bugün bildiklerimize benzemiyordu. Ölümlü insan arzulanan şeklini alıncaya kadar çeşitli evrelerden geçti. Sonra Prometheus yarattığı insanoğlunun acizliğine acıyarak onlara ateşi vermek istedi. Çünkü kardeşi Epimetheus da hayvanlara kendilerini korumaları için armağanlarını vermişti, geriye bir tek insanoğlu kalmıştı. Prometheus insanın da korunması, hem de ötekilerden daha fazla korunması gerektiğine karar verdi; onun armağanı ateş olacaktı. Oysa tanrıların tanrısı Zeus insanoğluna çok kızgın olduğundan ona ateşi vermeyi reddetti. Çok kararlı olan Prometheus göklerden çalarak insanoğluna ateşi armağan etti. (Bir öyküye göre Prometheus ateşi tanrıların demircisi Hephaistos’un fırınından çalmıştır.)

Prometheus Brings Fire by Heinrich Friedrich Füger. (Prometheus ateşi getiriyor.)

O gece Zeus dünyaya bakıp yanmakta olan ateşi görünce öfkeden deliye döndü. Adamlarını çağırdı ve Prometheus’u tutuklamalarını emretti. Prometheus’a verilen ceza çok ağırdı. Zeus, Prometheus’un insanlardan çok uzakta olan bir kayaya çelik zincirlerle bağlanmasını istedi. Sonra da her gün onun karaciğerinden parçalar koparacak bir kartalı üstüne saldı. Karaciğer her gece kendini yenileyecekti. Zeus, Prometheus’u asla bağışlamayacağına ve bu işkenceyi sürdüreceğine yemin etti.

The Torture of Prometheus, painting by Salvator Rosa. (Prometheus’un işkencesi.)

Kaynaklar:

Kathleen Sears, Mitoloji 101, Say Yayınları

Wikipedia, Chaos, https://en.wikipedia.org/wiki/Chaos_(cosmogony)

Wikipedia, Yunan mitolojisi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yunan_mitolojisi#%C4%B0nsan%C4%B1n_Yarat%C4%B1l%C4%B1%C5%9F%C4%B1_ve_Soylar

Wikipedia, Tartaros, https://tr.wikipedia.org/wiki/Tartaros

Wikipedia, Prometheus, https://tr.wikipedia.org/wiki/Prometheus

Wikipedia, Prometheus, https://en.wikipedia.org/wiki/Prometheus

Tunay Oer

Bilimkurgu ve Fantastik eserlerin delisi ve Rock müzik bağımlısı bir insan evladı :)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir