1755 Lizbon Depremi

1755’in 1 Kasım sabahında, o dönem Avrupa’nın en büyük 4. şehri olan Lizbon’u, Avrupa’nın en güçlü depremlerinden biri vurdu. Atlas Okyanusu’nda, Caba de Sao Vicente’den 200 km batıda meydana gelen bu deprem, 8,5 büyüklüğü civarındaydı ve Avrupa’yı birçok yönden etkiledi.

1755’in 1 Kasım sabahında, hristiyanların azizleri andığı ve kutsal kabul ettiği Azizler Günü olan sabah, saat 9-10 civarında meydana gelen deprem, Lizbon’u yerle bir etti. Deprem o kadar şiddetliydi ki, insanlar dünyanın sonunun geldiğini düşündü. 3-6 dakika arası sürdüğü tahmin edilen depremde yapıların yeryüzünün şiddetli hareketine dayanıklı olmadığı için çoğu yıkıldı. Bu sayede kutsal kabul edilen günde ibadete giden çok sayıda insan, kiliselerin çatılarının çökmesi sonucu öldü. Ve depremin ardından kiliselerde yakılan mumlar ve diğer etkenler dolayısıyla büyük yangınlar baş gösterdi ve 5 gün boyunca sürdü. Depremde, içerisinde bir çok sanat eseri ve kitap bulunan Ribeira Sarayı’ı da yıkıldı. Lizbon’daki, Portekiz’in kendine has mimarisine ait önemli binalar dahil bir çok önemli yapı zarar gördü. Deprem sonucununda Lizbon’un %85’i hasara uğradı.

Depremin yaklaşık 40 dakika ardından, Lizbon çok şiddetli bir tsunami ile karşılaştı. Depremin etkisiyle Portekiz limanlarına koşan bir çok insan tsunaminin geleceğini tahmin edememişti. Tsunami geldiğinde limanlardaki insanların çoğu ölmüş ve Portekiz İmparatorluğu’nun zenginliklerle dolu gemileri enkaza dönmüştü.

Depremin ardından gelen tsunami

Depremin ardından o sırada 200.000 nüfusu olan Lizbon’un 30.000-40.000 arası insan kaybı vardı. Kraliyet ailesi ise o sırada Lizbon’da olmadıkları için kurtulmuşlardı.

Fakat tek sorun doğa değildi. Depremden yararlanan yağmacılar şehirleri ve gemi enkazlarını yağmalamaya başlamışlardı. Zamanın Portekiz kralı 1. Joseph, yağmayı önlemek amacıyla yağmacıları yakalatıp şehrin belirli bölgelerine darağaçları kurdurttu. Yenileme çalışmaları için Portekiz halkını zorunlu çalışmaya yolladı.

Yağmacılara karşı yapılan infazlar

Deprem Portekiz’i altından kalkamayacağı büyük ekonomik sorunlara sürükledi ve zaten gerilemekte olan İmparatorluğun yıkılmasına yol açtı.

Lizbon Depremi’nin aynı zamanda toplum ve felsefe üzerindeki etkisi büyük oldu. Bir çok Portekizli’nin dini inançlarını sorgulamasına yol açtı. İyi ve koruyucu Tanrı fikri zarara uğradı. Ve o dönem ortaya çıkan Aydınlanma Çağı yazarları, Lizbon Depremi üzerine yazılar yayınladı.

Depremin yıkıcılığı ve çekilen acılar insanları sorgulamaya yöneltti. Bir daha böyle bir şeyin yaşanmaması için depremin nasıl ortaya geldiği araştırılmaya başlandı. Böylece sismoloji bilimi ortaya çıkmış oldu. Özellikle Portekizli devlet adamı olan Marquis of Pombal, hem sismoloji hem de Lizbon’un yeniden inşaası konusunda çok büyük çalışmalarda bulundu.

Her şey sona erdiğinde Portekiz başta olmak üzere, bütün Avrupa bu depremden etkilenmişti.

Kaynaklar:

https://en.wikipedia.org/wiki/1755_Lisbon_earthquake

https://lisbonlisboaportugal.com/Lisbon-information/1755-lisbon-earthquake.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/Sebasti%C3%A3o_Jos%C3%A9_de_Carvalho_e_Melo

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir